કાળમીંઢ રાત ..!
સ્ટીયરીંગ પર આંગળીઓ ટેપ કરતાં અઠ્ઠાવીસ વર્ષીય વિઠ્ઠલે અરીસામાંથી પોતાની કાળી પડી ગયેલી આંખો નીચેના કુંડાળા જોયા.એમ.કોમ. સુધીનો અભ્યાસ અને બેન્કની નોકરી માટે આપેલી અગણિત પરીક્ષાઓ છતાં, આજે તે શહેરના રસ્તાઓ પર રાત-પાળીમાં ટેક્સી ચલાવી રહ્યો હતો.
કાળમીંઢ રાત - લઘુકથા
ડેશબોર્ડ પર રાખી મુકેલી તેની ડોક્યુમેન્ટ ફાઈલ તરફ નજર જતાં તે મનોમન બબડ્યો, "જિંદગી માણસને ક્યાંથી ક્યાં લઈ જાય છે, એની ક્યાં કોઈને ખબર પડી છે!"
ત્યાં જ એરપોર્ટની બહારથી એક ઉજળા કપડે આધેડ ઉંમરના એક સજ્જન ટેક્સીમાં ગોઠવાયા. તેમના ચહેરા પર થાક અને આંખોમાં ઊંડી નિરાશા ડોકાતી હતી. તેમના અવાજથી વિઠ્ઠલ પોતાના વિચારોમાંથી ઝબકી ગયો!
"ભાઈ, ગાડી છેવાડે દરિયાકિનારે લઈ લે. હવે ઘરે જવાનો કોઈ અર્થ નથી રહ્યો!" પાછલી સીટ પર બેઠેલા દિનુભાઈ શેઠે નિરાશાથી કહ્યું.
"શેઠ, રાતના બે વાગ્યા છે. આ સમયે દરિયાકિનારે વળી શું કામ છે?" ટેક્સી ડ્રાઈવર વિઠ્ઠલે અરીસામાંથી પાછળ જોતાં પૂછ્યું.
"મારે હવે ક્યાંય નથી જવું ભાઈ. મારો બિઝનેસ, મારી ફેક્ટરી, મારું ઘર... બધું જ બેંકની હરાજીમાં જતું રહ્યું છે. કોઈની દગાખોરીથી હું સાવ બરબાદ થઈ ગયો છું!" દિનુભાઈથી એક ડૂસકું લેવાઈ ગયું!
"જેમની પાછળ મેં પાણીની જેમ પૈસા વાપર્યા, એ બધા સગાવાહલા અને મિત્રો આજે મુખવટો પહેરીને બેઠા છે. કોઈ ફોન પણ નથી ઉપાડતું." શેઠે રડતાં રડતાં પોતાની હૈયાવરાળ ઠાલવી.
"અરે શેઠ, પણ જીવનમાં ક્યારેક આવો ખરાબ સમય પણ આવે. એમ હિંમત હારી જવાથી શું મળશે?" વિઠ્ઠલે ધીમેથી સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
"અરે શું હિંમત રાખું? અથથી ઇતિ સુધી મારું બધું જ પૂરું થઈ ગયું છે. હવે આમાંથી બહાર આવવાનો કોઈ જ રસ્તો નથી દેખાતો." દિનુભાઈએ માથું કૂટતાં કહ્યું.
વિઠ્ઠલે આગળ કોઈ જવાબ ના આપ્યો. તેણે સ્ટીયરીંગ પરથી હાથ ફેરવ્યો અને ગાડી દરિયા તરફ લેવાને બદલે શહેરની વિરુદ્ધ દિશામાં હંકારી મૂકી.
ગાડી ઝડપથી આગળ વધી રહી હતી. દિનુભાઈ શેઠ પોતાની જ દુનિયામાં ખોવાયેલા હતા. જીવનભરની કમાણી લૂંટાઈ ગયાનો વલોપાત એમની આંખોમાંથી નદીની જેમ વહી રહ્યો હતો.
અડધા કલાક પછી ગાડી એક ભીડભાડવાળી જગ્યાએ ઊભી રહી. દિનુભાઈએ આંખો લૂછીને બારીની બહાર જોયું.
"આ કઈ જગ્યા છે ભાઈ? મેં તને દરિયાકિનારે જવા કહ્યું હતું ને! તું અહીં કેમ લઈ આવ્યો?" શેઠ જરાક અકળાઈને ગુસ્સે થયા.
"શેઠ, આ શહેરની સૌથી મોટી હોલસેલ શાકમાર્કેટ છે. જરાક બહાર આવો, મારે તમને કંઈક બતાવવું છે." વિઠ્ઠલે પોતાનો દરવાજો ખોલતાં કહ્યું.
દિનુભાઈ કચવાતે મને બહાર આવ્યા. રાતના અઢી વાગ્યા હોવા છતાં આખું માર્કેટ જાણે બપોરની જેમ ધમધમી રહ્યું હતું.
ચારેબાજુ ભયંકર કોલાહલ હતો. મોટા મોટા ટ્રકોમાંથી માલ ઉતરી રહ્યો હતો. પરસેવે રેબઝેબ મજૂરો ૫૦-૫૦ કિલોના કોથળા પીઠ પર ઉપાડીને દોડાદોડી કરી રહ્યા હતા.
"શેઠ, જરા ધ્યાનથી જુઓ પેલા કાકાને!" વિઠ્ઠલે એક વૃદ્ધ મજૂર તરફ પોતાની આંગળી ચીંધી.
એ વૃદ્ધના ચહેરા પર કરચલીઓ હતી અને કપડાં મેલાં હતાં. એમની ઉંમર હશે લગભગ પાંસઠ કે સિત્તેર વર્ષ. છતાં તેમના શ્વાસમાં એક અજબની તાકાત હતી. તે જુવાનિયાઓને શરમાવે એવી સ્ફૂર્તિથી એક પછી એક ડુંગળીના ભારે કોથળા પીઠ પર ઉતારી રહ્યા હતા.
"તમે આ શું બતાવી રહ્યા છો મને?! મારે કોઈની આવી મજૂરી નથી જોવી. મને જલ્દી દરિયાકિનારે લઈ લે, મારે બસ આ જિંદગીનો અંત લાવવો છે." દિનુભાઈ હજુ પોતાના જ આઘાતમાં ડૂબેલા હતા.
"શેઠ, એક મિનિટ શાંત મગજથી મારી વાત સાંભળી લો, પછી હું તમને તમે કહેશો ત્યાં મૂકી આવીશ." વિઠ્ઠલે ગંભીરતાથી કહ્યું.
"આ લોકો રોજ રાતે અહીં આવે છે. આખી રાત કાળી મજૂરી કરે છે અને સવારે જે સો-બસો રૂપિયા મળે, એમાંથી પોતાનું ઘર ચલાવે છે."
"તો એમાં હું શું કરું? મારે ક્યાં આવી મજૂરી કરવાની છે હવે!" શેઠ ફરીથી ચીડાયા.
"શેઠ, આ લોકો પાસે કોઈ બેંક બેલેન્સ નથી, બંગલા નથી કે લાખોનું ટર્નઓવર નથી. દરરોજ સાંજે એમનું ખાતું સાવ શૂન્ય થઈ જાય છે." વિઠ્ઠલે દિનુભાઈ શેઠની આંખોમાં જોઈને કહ્યું.
"આમને એ પણ ખબર નથી હોતી કે કાલે રાતે કામ મળશે કે નહીં. છતાં, બીજે દિવસે રાતે એ જ ઉત્સાહથી તેઓ પાછા શૂન્યમાંથી શરૂઆત કરે છે."
"એ ક્યારેય કોઈ દિવસ હાર માનીને તમારી જેમ દરિયાકિનારે જીવ આપવા નથી જતા! એ સંઘર્ષ કરે છે શેઠ!" વિઠ્ઠલના આ શબ્દો દિનુભાઈના કાનમાં વીજળીની જેમ ત્રાટક્યા.
"આ મને જ જોઈ લો ને શેઠ," વિઠ્ઠલે થોડા ભીના અવાજે ઉમેર્યું, "હું એમ.કોમ. થયેલો છું. ભણી-ગણીને બેંકમાં સાહેબ બનવાનાં સપનાં જોયા હતા. નોકરી ના મળી તો શું હું જીવ આપી દઉં?
ના! જીવન ચલાવવા માટે જે કામ મળ્યું એ સ્વીકારી લીધું અને આજે, રાત-દિવસ આ ટેક્સી ચલાવી રહ્યો છું. જિંદગીમાં ક્યારેય હાર માનીને બેસી જવું એ કોઈ લાસ્ટ ઓપ્શન થોડો છે!!"
વિઠ્ઠલની વાત સાંભળીને શેઠ એકદમ દિગ્મૂઢ બની ગયા! તેમની આંખો સામેથી નિરાશાનું કાળું પડળ એકાએક હટવા લાગ્યું. તેમને આ યુવાનની વાત એકદમ સાચી લાગી.
તેમણે પોતાની જાતને પૂછ્યું, "શું મારી પાસે આ અભણ મજૂરો કે આ ભણેલા યુવાન જેટલી પણ હિંમત નથી? મેં તો જ્યારે પહેલી ફેક્ટરી નાખી, ત્યારે હું પણ સાવ શૂન્ય જ હતો ને!"
"તો શું હું ફરીથી નવેસરથી શરૂઆત ના કરી શકું? જો આ વૃદ્ધ માણસ આ ઉંમરે પીઠ પર વજન ઊંચકી શકતો હોય, આ યુવાન પરિસ્થિતિ સામે લડી શકતો હોય, તો હું મારી નિષ્ફળતાનો બોજ કેમ ના ઊંચકી શકું?" દિનુભાઈના મનમાં વિચારોનું વંટોળ શરૂ થયું.
તેમનું હૈયું અચાનક લાગણીઓથી ભરાઈ આવ્યું. દિનુભાઈ શેઠની છાતી ગર્વ અને એક નવી આશાથી ફૂલી ગઈ. તેમણે વિઠ્ઠલના ખભા પર પોતાનો હાથ મૂક્યો અને આંખોમાં આવેલા હરખના આંસુ લૂછતાં ઊંડો શ્વાસ લીધો.
"દીકરા, તેં આજે મારી આંખો ખોલી નાખી! પૈસા અને મિલકત ગયા છે, પણ મારી આવડત અને મારી હિંમત હજુ મારી પાસે અકબંધ છે!" દિનુભાઈના અવાજમાં આત્મવિશ્વાસનો હવે એક નવો રણકો હતો.
"આજે તેં મારો જીવ બચાવી લીધો. હું ફરીથી રાત-દિવસ એક કરીશ અને ફરીથી મારું સામ્રાજ્ય ઊભું કરીશ. મને મારી જાત પર પૂરો ભરોસો છે."
"બસ શેઠ, આ જ તો સાચું જીવન છે! જિંદગીમાં ક્યારેય ફુલસ્ટોપ નથી હોતો, માત્ર અલ્પવિરામ જ હોય છે. બધું પાછું મળી જશે." વિઠ્ઠલે હસીને ગાડીનું એન્જિન ચાલુ કર્યું.
"ચાલો શેઠ, હવે ઘરે જઈએ. કાલથી એક નવી સવાર તમારી રાહ જોવે છે. ઘરે શેઠાણી પણ તમારી ચિંતા કરતા હશે." વિઠ્ઠલે ગાડીનો કાચ ચડાવ્યો.
"હા ભાઈ, ગાડી જલ્દી ઘરે લઈ લે. હવે મારે પણ જીવી બતાવવું છે! કાલથી કોઈ પણ જાતની ચિંતા વગર હું નવેસરથી કામે લાગી જઈશ." શેઠના ચહેરા પર થોડા દિવસો પછી પહેલીવાર સાચું સ્મિત આવ્યું.
વિઠ્ઠલ કોઈને મોતના મુખમાં જતાં બચાવી લેવાના અનોખા આનંદ સાથે તેની અલગારી ધૂનમાં ગાડી હંકારી રહ્યો હતો.
ગાડીમાં, દિનુભાઈ જેમ પોતાના ઘર બાજુ આગળ વધી રહ્યા હતા તેમ કાળમીંઢ રાતની છેલ્લી ઘડીનો અંધકાર ધીમે ધીમે ઓસરી રહ્યો હતો. અને, પૂર્વ દિશામાં આશાનાં નવાં કિરણો સાથે એક નવો સૂરજ ઊગવાની તૈયારીમાં જ હતો...!!
✨હરેકૃષ્ણ"…✍️ ©કૉપિરાઇટ
Thanks for visit this Post, Be sure to check out our homepage for the Latest Posts and Stay connected with us for more Posts.